نه حرف اضافه که حالت خود را بر اساس معنی تغییر می‌دهند

آموخته‌اید که برخی حروف اضافه همیشه Akkusativ را برمی‌انگیزند (durch، für، ohne...) و برخی دیگر همیشه Dativ را (mit، bei، von...). اما گروه ویژه‌ای از نُه حرف اضافهٔ بسیار پرکاربرد وجود دارد که برای توصیف مکان به کار می‌روند — in، an، auf، über، unter، vor، hinter، neben، zwischen — که به‌طور دائم به هیچ‌کدام از دو حالت تعلق ندارند. این‌ها بسته به معنای جمله میان Akkusativ و Dativ نوسان می‌کنند و به همین دلیل آلمانی آن‌ها را Wechselpräpositionen، یعنی «حروف اضافهٔ تعویضی»، می‌نامد.

قاعدهٔ طلایی که هر بار انتخاب را روشن می‌کند این است که پیش از ساختن جمله از خود پرسشی بپرسید: اگر جمله حرکت یا گذار از جایی به جای دیگر را توصیف کند — به‌طوری که بتوانید بپرسید Wohin? («به کجا؟») — از Akkusativ استفاده کنید. اگر جمله یک موقعیت ثابت یا حالت سکون در مکانی را توصیف کند — به‌طوری که بتوانید بپرسید Wo? («کجا؟») — از Dativ استفاده کنید.

این دو جمله را مقایسه کنید: Ich lege das Buch auf den Tisch (من کتاب را روی میز می‌گذارم؛ این حرکت است — کتاب از دست من به روی میز جابه‌جا می‌شود، پس می‌پرسیم Wohin? و از Akkusativِ den استفاده می‌کنیم). در برابرِ: Das Buch liegt auf dem Tisch (کتاب روی میز قرار دارد؛ این یک حالت ثابت بدون حرکت را توصیف می‌کند، پس می‌پرسیم Wo? و از Dativِ dem استفاده می‌کنیم).

نکته‌ای که بسیار کمک می‌کند: جفت‌افعالی وجود دارند که مستقیماً به این تمایز پیوند خورده‌اند. legen (خواباندن یا نهادن چیزی به‌صورت افقی — فعل حرکتی) با liegen (دراز کشیدن/قرار داشتن — فعل حالت سکون) جفت می‌شود، و stellen (سرِپا قرار دادن چیزی — فعل حرکتی) با stehen (ایستادن/ایستاده بودن — فعل حالت سکون) جفت می‌شود. افعال حرکتی معمولاً Akkusativ می‌طلبند؛ افعال حالت سکون Dativ می‌طلبند.

بسیاری از زبان‌آموزان از زبانی می‌آیند که در آن حرف اضافه و اسم پس از آن، بسته به این‌که فعل حرکت را بیان کند یا سکون، شکلشان تغییر نمی‌کند — «کتاب را روی میز می‌گذارم» و «کتاب روی میز است» دقیقاً از یک حرف اضافه بدون هیچ تغییر دستوری استفاده می‌کنند. چون هیچ‌چیز در دستور زبان مادریِ آن‌ها برای این آماده‌شان نمی‌کند، تمایز Wechselpräpositionen اغلب یکی از گیج‌کننده‌ترین نکات برای تسلط است.

یک اشتباه رایج، پناه بردن به Dativ با هر نُه حرف اضافه است، چون زبان‌آموزان اغلب نخست با حروف اضافهٔ ثابتِ Dativ روبه‌رو می‌شوند و جملهٔ نادرست Ich gehe in dem Park را به‌جای شکل درست Ich gehe in den Park هنگام توصیف رفتن به داخل پارک (حرکت) می‌سازند. همیشه پیش از انتخاب حالت، Wohin یا Wo را بپرسید.